Nie zaczęło się od Ciebie. Epigenetyka potwierdza to, czego doświadczamy w ustawieniach systemowych – dziedziczymy traumy pokoleniowo!

Nie zaczęło się od Ciebie. Epigenetyka potwierdza to, czego doświadczamy w ustawieniach systemowych – dziedziczymy traumy pokoleniowo! 

Często w ustawieniach systemowych na sali warsztatowej pracujemy ze smutkiem, lękiem czy poczuciem utknięcia, które nie mają źródła w naszej osobistej historii. Patrzymy wtedy głębiej, w stronę naszych korzeni, odkrywając to, co Bert Hellinger nazwał uwikłaniem w losy przodków. Przez dziesięciolecia pracowaliśmy z tym fenomenem intuicyjnie, doświadczając ulgi jakiej przynoszą ruchy duszy. Dziś nauka zwana epigenetyką, podaje nam rękę. Posługując się językiem biologii dostarcza naukowych dowodów na to, co wiemy dzięki ustawieniom: trauma naprawdę może być dziedziczona.

Biochemiczny zapis traumy

Epigenetyka to dziedzina biologii molekularnej, która bada dziedziczenie pozagenowe. Dowodzi, że nasze trudne doświadczenia, traumy, a nawet styl życia, dieta i środowisko mają wpływ na nasze geny. Czynniki te zmieniają ekspresję genów (to, jak dany gen jest „używany” przez organizm), bez zmiany ich struktury DNA.Jak to się dzieje? Nauka wyjaśnia, że dokonuje się to na drodze procesów biochemicznych. Pod wpływem ekstremalnie silnego stresu lub traumy do genu, który wcześniej był neutralny, dołącza się tzw. grupa metylowa. Ta chemiczna modyfikacja (metylacja) sprawia, że zmienia się ekspresja genu i ulega on aktywacji. W konsekwencji proces ten prowadzi do stanów lękowych, depresji, PTSD czy zaburzeń nastroju u osoby, która przeżyła traumatyczne doświadczenie. Ale największym odkryciem jest fakt, że gen ze zwiększoną ekspresją dziedziczą także potomkowie.

Eksperymenty na myszach

Jedno z pierwszych a zarazem najbardziej znanych badań dotyczących dziedziczenia pozagenowego i traumy transgeneracyjnej wykonano na myszach.

Oto dokładny opis tego badania:

• Przebieg doświadczenia: Naukowcy umieścili myszy w pomieszczeniu, w którym rozpylano silny zapach wiśni, a następnie rażono zwierzęta prądem, powodując ból. Wcześniej zapach ten był dla zwierząt całkowicie neutralny. Jednak po pewnym czasie, na drodze warunkowania, myszy zaczęły reagować na zapach silnym lękiem, jeszcze zanim wystąpił bodziec bólowy.
• Reakcja kolejnych pokoleń: Kiedy na świat przyszło potomstwo tych myszy, wystawiono je na ekspozycję zapachu wiśni. Choć młode myszy nie znały tego zapachu, ani nie doświadczyły bólu, natychmiast zareagowały paniką. Identyczną reakcję zaobserwowano również u trzeciego pokolenia — wnuków myszy poddanych eksperymentowi.
• Grupa kontrolna: Dla porównania zbadano potomstwo myszy, które znały zapach wiśni, ale nie były rażone prądem. Ich dzieci i wnuki w ogóle nie reagowały na ten zapach, co potwierdziło, że lęk nie był cechą gatunkową, lecz reakcją nabytą.
• Zmiany biologiczne: Badania wykazały, że u myszy z „lękiem wiśniowym” zaszły konkretne zmiany w strukturze mózgu. Miały one znacznie więcej receptorów odpowiedzialnych za odbiór zapachów oraz wzmocnione struktury mózgowe odpowiadające za odczuwanie strachu.
• Mechanizm biochemiczny: Naukowcy odkryli, że trauma nie zmieniła struktury DNA, ale wpłynęła na ekspresję genu odpowiedzialnego za rozpoznawanie zapachu wiśni. Pod wpływem silnego stresu doszło do procesu biochemicznego zwanego metylacją. Do neutralnego wcześniej genu dołączyła się tzw. grupa metylowa, która nadmiernie zaaktywowała gen wywołując reakcję lękową, co zostało przekazane potomstwu. 

Odziedziczona trauma

Przez długi czas naukowcy wierzyli, że w momencie zapłodnienia następuje całkowite oczyszczenie genów z dołączonych przez traumę rodzica gup metylowych. Założyli, że podczas zapłodnienia dokonuje się swego rodzaju „reset”, dzięki któremu dziecko dostaje “czyste” DNA. Dziś wiemy już, że nie zawsze tak się dzieje. Często te zmienione biochemicznie geny, z zapisem traumy przodków, przechodzą na dzieci a nawet wnuki.

W ustawieniach mówimy, że jesteśmy w rezonansie z losem kogoś, kto żył przed nami i doświadczył traumy. Choć babcia, która przeżyła obóz koncentracyjny szła przez życie „jak burza”, tłumiąc lęk przed śmiercią, jej wnuczka może doświadczać niewytłumaczalnych napadów paniki, będących dosłownym echem tamtych doświadczeń, zapisanym w jej biologii.

Droga do wolności i odwracalność zmian

Wspaniałą wiadomością, jaką przekazuje współczesna nauka, jest fakt, że zmiany epigenetyczne są odwracalne. Ponieważ zmiany te nie dotyczą samej struktury DNA, a jedynie są efektem reakcji chemicznych, możemy wpłynąć na wyciszenie nadmiernej ekspresji genów, odpowiedzialnych za trudne emocje np. lęk. Są dowody na to, że pomaga w tym medytacja, psychoterapia, ale przede wszystkim – dopełnienie historii tam, gdzie ona się zaczęła.

Ustawienia systemowe pozwalają nam wyłonić na światło dzienne i domknąć traumy, które przejęliśmy po rodzicach i przodkach. Kiedy historia znajduje swoje dopełnienie w duszy klienta, a przodek zostaje przyjęty do serca, jestesmy wolni. Zmienia się nasza biochemia. To droga od uwikłania do wolności – dla nas i dla pokoleń, które przyjdą po nas.